Dadabhai Naoroji – Biography in Marathi

दादाभाई नौरोजी (४ सप्टेंबर १८२५ – ३० जून १९१७) हे एक महान भारतीय विचारवंत, शिक्षणतज्ञ आणि राजकारणी होते. त्यांना 'भारताचे पितामह' (Grand Old Man of India) म्हणून ओळखले जाते. त्यांनी भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात आणि आर्थिक जागृतीमध्ये मोलाचे योगदान दिले.

प्रारंभिक जीवन

दादाभाईंचा जन्म मुंबईतील एका पारशी कुटुंबात झाला. त्यांनी आपले शिक्षण मुंबईतील एल्फिन्स्टन महाविद्यालयात पूर्ण केले आणि पुढे ते याच महाविद्यालयात प्राध्यापक म्हणून रुजू झाले. गणित आणि तत्वज्ञान या विषयांत त्यांचे विशेष प्रभुत्व होते.

राजकीय कारकीर्द

ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या संस्थापकांपैकी एक होते. १८८६, १८९३ आणि १९०६ अशा तीन वेळा काँग्रेसचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषवले. १९०६ च्या कोलकाता अधिवेशनात त्यांनी पहिल्यांदा 'स्वराज्या'ची मागणी केली.

आर्थिक विचार

दादाभाईंनी 'पॉवर्टी अँड अन-ब्रिटिश रुल इन इंडिया' (Poverty and Un-British Rule in India) या आपल्या प्रसिद्ध ग्रंथातून ब्रिटिशांनी कशा प्रकारे भारताची आर्थिक लूट केली, हे जगासमोर मांडले. 'ड्रेन थिअरी' (Wealth Drain Theory) मांडणारे ते पहिले भारतीय होते.

वारसा

दादाभाई नौरोजींचे विचार आजही भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या अभ्यासात अत्यंत महत्त्वाचे मानले जातात. त्यांचे जीवन अत्यंत साधे आणि देशसेवेला वाहिलेले होते.