डॉक्टर सर्वपल्ली राधाकृष्णन

डॉक्टर सर्वपल्ली राधाकृष्णन Biography in Marathi (Dr Sarvepalli Radhakrishnan)

डॉक्टर सर्वपल्ली राधाकृष्णन Biography in Marathi

डॉक्टर सर्वपल्ली राधाकृष्णन

  • संपूर्ण नाव राधाकृष्णन वीर स्वामी सर्वपल्ली.
  • जन्म 5 सप्टेंबर 1888
  • जन्मस्थान तीरुताणी आंध्र प्रदेश.
  • वडील वीरस्वामी
  • आई सीतम्मा
  • शिक्षण 1909 मध्ये M.A इंग्रजी, फ्रेंच, संस्कृत, तमिळ, बंगाली आणि तेलुगू इत्यादी भाषचे ज्ञान.
  • विवाह शिवाकाम्मा सोबत 1903 मध्ये

डॉक्टर सर्वपल्ली राधाकृष्णन Biography in Marathi

स्वतंत्र भारताचे पहिले उपराष्ट्रपती आणि दुसरे राष्ट्रपती म्हणून डॉ सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचे नाव भारतीय इतिहासात सुवर्ण अक्षरांनी लिहिले गेले आहे. त्यांना तत्त्वज्ञानाचेही भरपूर ज्ञान होते, त्यांनी भारतीय तत्त्वज्ञानात पाश्चात्य विचार सुरू केले. राधाकृष्णन हे देखील एक प्रसिद्ध शिक्षक होते, म्हणूनच त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ दरवर्षी 5 सप्टेंबर रोजी शिक्षक दिन साजरा केला जातो. विसाव्या शतकातील विद्वानांमध्ये त्यांचे नाव अग्रस्थानी आहे. त्याला पाश्चात्य सभ्यता सोडून देशात हिंदुत्व पसरवायचे होते. राधाकृष्णनजींनी भारत आणि पश्चिम दोन्ही देशात हिंदू धर्म पसरवण्याचा प्रयत्न केला, त्यांना दोन्ही सभ्यता विलीन करायच्या होत्या. त्यांचा असा विश्वास होता की शिक्षकांचे मन देशातील सर्वोत्तम असावे, कारण देश घडवण्यात त्यांचे सर्वात मोठे योगदान आहे.

डॉ राधाकृष्णन यांचा जन्म 5 सप्टेंबर 1888 रोजी तामिळनाडूतील तिरुमणी या छोट्याशा गावात ब्राह्मण कुटुंबात झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव सर्वपल्ली विरस्वामी होते, ते निश्चितच गरीब होते पण एक विद्वान ब्राह्मणही होते. त्यांच्या वडिलांवर संपूर्ण कुटुंबाची जबाबदारि होती, ज्यामुळे राधाकृष्णन यांना लहानपणापासून जास्त आराम मिळाला नाही. राधाकृष्णन यांनी वयाच्या 16 व्या वर्षी त्यांचा दूरची’ चुलत बहिण शिवकामूशी लग्न केले. ज्यांच्यापासून त्याला 5 मुली आणि 1 मुलगा होता. त्यांच्या मुलाचे नाव सर्वपल्ली गोपाल आहे, जे भारताचे महान इतिहासकार होते. राधाकृष्णन यांच्या पत्नीचे 1956 मध्ये निधन झाले. भारतीय क्रिकेट संघाचे महान खेळाडू व्हीव्ही एस लक्ष्मण त्यांच्या कुटुंबातील आहेत.

डॉ. एस. राधाकृष्णन जी. शिक्षण (Dr. Sarvepalli Radhakrishnan Education)

डॉ राधाकृष्णन यांचे बालपण तिरुमणी गावात गेले. तेथूनच त्यांनी शिक्षणाला सुरुवात केली. पुढील शिक्षणासाठी, त्याच्या वडिलांनी तिरुपती येथील ख्रिश्चन मिशनरी संस्था लुथरन मिशन स्कूलमध्ये प्रवेश घेतला. जिथे ते 1896 ते 1900 पर्यंत राहत होते. 1900 मध्ये डॉ सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांनी वेल्लोर महाविद्यालयातून शिक्षण घेतले. त्यानंतर मद्रास ख्रिश्चन कॉलेज, मद्रास येथून पुढील शिक्षण पूर्ण केले. ते सुरुवातीपासूनच हुशार विद्यार्थी होते. त्यांनी 1906 मध्ये तत्वज्ञानात एमए केले. राधाकृष्णनजींना आयुष्यभर शिक्षण क्षेत्रात शिष्यवृत्ती मिळत राहिली.

डॉ सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या कारकीर्दीची सुरुवात

1909 मध्ये राधाकृष्णन यांना मद्रास प्रेसिडेन्सी कॉलेजमध्ये तत्त्वज्ञानाचे शिक्षक बनवण्यात आले. 1916 मध्ये ते मद्रास रेसिडेन्सी कॉलेजमध्ये तत्त्वज्ञानाचे सहाय्यक प्राध्यापक झाले. 1918 म्हैसूर विद्यापीठाने तत्त्वज्ञानाचे प्राध्यापक म्हणून त्यांची निवड केली. त्यानंतर ते इंग्लंडमधील ऑक्सफर्ड विद्यापीठात भारतीय तत्त्वज्ञानाचे शिक्षक झाले. डॉ.राधाकृष्णन यांनी शिक्षणाला प्रथम महत्त्व दिले. हेच कारण होते की ते इतके ज्ञानी विद्वान होते. शिक्षणाकडे असलेल्या प्रवृत्तीने त्याला एक मजबूत व्यक्तिमत्व दिले होते. काहीतरी नवीन शिकण्यासाठी तो नेहमीच उत्सुक असायचे. ज्या कॉलेजमधून त्यांनी एमए केले त्या कॉलेजचे त्यांना कुलगुरू बनवण्यात आले. पण डॉ.राधाकृष्णन यांनी ते एका वर्षातच सोडले आणि बनारस विद्यापीठाचे कुलगुरू झाले. या काळात ते तत्त्वज्ञानावर अनेक पुस्तके लिहायचे.

डॉ.राधाकृष्णन यांनी विवेकानंद आणि वीर सावरकर यांना आपले आदर्श मानले. त्याने त्यांच्याबद्दल खोल अभ्यासाची गाडी ठेवली होती. डॉ.राधाकृष्णन यांनी आपल्या लेख आणि भाषणांद्वारे संपूर्ण जगाला भारतीय तत्त्वज्ञानाची ओळख करून देण्याचा प्रयत्न केला. डॉ.राधाकृष्णन बहुआयामी प्रतिभेचे तसेच देशाच्या संस्कृतीवर प्रेम करणारी व्यक्ती होती.

राधाकृष्णन यांचे राजकारणात आगमन

जेव्हा भारताला स्वातंत्र्य मिळाले, जवाहरलाल नेहरूंनी राधाकृष्णन यांना विशेष राजदूत म्हणून सोव्हिएत युनियनसोबत राजनैतिक कर्तव्ये पार पाडण्याचा आग्रह केला. नेहरूजींचा मुद्दा स्वीकारून डॉ.राधाकृष्णन यांनी 1947 ते 1949 या कालावधीत संविधान सभेचे सदस्य म्हणून काम केले. संसदेत प्रत्येकाने त्याच्या कामाचे आणि वागण्याचे खूप कौतुक केले. यशस्वी शैक्षणिक कारकीर्दीनंतर त्यांनी राजकारणात प्रवेश केला.

13 मे 1952 ते 13 मे 1962 पर्यंत ते देशाचे उपराष्ट्रपती होते. 13 मे 1962 रोजी त्यांची भारताचे राष्ट्रपती म्हणून निवड झाली. राजेंद्र प्रसाद यांच्या तुलनेत त्यांचा कार्यकाळ खूपच आव्हानात्मक होता, कारण एकीकडे भारताचे चीन आणि पाकिस्तानशी युद्ध होते, ज्यामध्ये भारताला चीनसोबत पराभवाला सामोरे जावे लागले होते. दुसरीकडे, दोन पंतप्रधानांचा मृत्यूही त्यांच्या कार्यकाळात झाला. त्याच्या कामाबद्दलच्या साथीदारांना त्याच्याबद्दल कमी वाद आणि आदर जास्त होता.

डॉ. राधाकृष्णन यांना सन्मान आणि पुरस्कार (Dr. Sarvepalli Radhakrishnan Awards)

  • शिक्षण आणि राजकारणातील उत्कृष्ट योगदानाबद्दल डॉ.राधाकृष्णन यांना 1954 मध्ये सर्वोच्च “भारत रत्न” प्रदान करण्यात आले.
  • 1962 पासून, राधाकृष्णन जी यांच्या सन्मानार्थ, 5 सप्टेंबर रोजी त्यांचा वाढदिवस शिक्षक दिन म्हणून साजरा करण्याची घोषणा करण्यात आली.
  • 1962 मध्ये डॉ.राधाकृष्णन यांना “ब्रिटिश अकादमी” चे सदस्य बनवण्यात आले.
  • पोप जॉन पॉलने त्याला “गोल्डन स्पर” सादर केले.
  • त्यांना इंग्लंड सरकारकडून “ऑर्डर ऑफ मेरिट” चा सन्मान मिळाला.
  • डॉ.राधाकृष्णन यांनी भारतीय तत्त्वज्ञान आणि धर्मावर अनेक पुस्तके लिहिली जसे की “गौतम बुद्ध: जीवन आणि तत्त्वज्ञान”, “धर्म आणि समाज”, “भारत आणि जग” इ. त्यांनी अनेकदा इंग्रजीत पुस्तके लिहिली.
  • 1967 च्या प्रजासत्ताक दिनी, डॉ.राधाकृष्णन यांनी देशाला संबोधित करताना स्पष्ट केले की त्यांना कोणत्याही सत्रासाठी आता अध्यक्ष व्हायचे नाही आणि राष्ट्रपती म्हणून त्यांचे हे शेवटचे भाषण होते.

डॉ सर्वपल्ली राधाकृष्णन मृत्यू (Dr. Sarvepalli Radhakrishnan Death)

डॉ.राधाकृष्णन यांचे दीर्घ आजाराने 17 एप्रिल 1975 रोजी निधन झाले. शिक्षण क्षेत्रातील त्यांचे योगदान कायम स्मरणात राहील. म्हणून, 5 सप्टेंबर रोजी शिक्षक दिन साजरा करून, डॉ.राधाकृष्णन यांच्याबद्दल आदर व्यक्त केला जातो. या दिवशी देशातील मान्यवर आणि उत्कृष्ट शिक्षकांना त्यांच्या योगदानासाठी पुरस्कार दिले जातात. राधाकृष्णन यांना अमेरिकन सरकारने 1975 मध्ये मरणोत्तर टेम्पलटन पुरस्कार प्रदान केला होता, जो धर्म क्षेत्रात प्रगतीसाठी दिला जातो. हा पुरस्कार मिळवणारे ते पहिले गैर-ख्रिश्चन व्यक्ती होते.

“डॉ.राधाकृष्णन यांनी त्यांच्या आयुष्यातील 40 वर्षे शिक्षक बनण्यात घालवली. डॉ.राधाकृष्णन हे शिक्षण क्षेत्रात आणि एक आदर्श शिक्षक म्हणून कायम स्मरणात राहतील.”

डॉ सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांची कामगिरी

  • 1909 मध्ये मद्रास प्रेसिडेन्सी कॉलेजचे त्यांची तत्त्वज्ञानचे प्राध्यापकपदी नियुक्ती केली.
  • 1918 मध्ये ते म्हैसूर विद्यापीठात तत्वज्ञान विभागाचे प्रमुख म्हणून काम करू लागले.
  • 1921 मध्ये कलकत्ता विद्यापीठात तत्त्वज्ञान विषयाचे प्राध्यापकपदी त्यांची नियुक्ती करण्यात आली.
  • 1926 मध्ये इंग्लंड मध्ये भरलेल्या जागतिक तत्वज्ञान परिषदेला कलकत्ता विद्यापीठाने भारतातर्फे राधाकृष्णन यांना पाठविले.
  • तेथील व्याख्यानांमधून त्यांनी हिंदू धर्माचे श्रेष्ठत्व वेगवेगळ्या पद्धतीने जागा ला समजून सांगितले.
  • 1931 ते 1960 30 च्या दरम्यान ते आंध्रप्रदेश विद्यापीठाचे उपकुलगुरू पदी होते.
  • 1936 मध्ये इंग्लंडच्या ऑक्सफर्ड विद्यापीठाने त्यांना प्राध्यापक म्हणून नियुक्त केले.
  • 1939 ते 1948 मध्ये बनारस हिंदू विद्यापीठांमध्ये त्यांनी उपकुलगुरूपद भूषविले.
  • 1948 मध्ये युनेस्कोच्या कार्यकारी मंडळावर निवड झाली.
  • 1949 ते 1952 भारत सरकारने त्यांची नेमणूक रशिया मध्ये भारताचे राजदूत म्हणून केली.
  • तिथे कुणाला कधीही न भेटणारा रशियाचा सर्वेसर्वा स्टॅलिन त्यांच्यासमोर निरागसतेने दोन तास बसला.
  • 1952 ते 1962 अशी दहा वर्ष ते उपराष्ट्रपती पदी होते.
  • 1962 1967 अशी पाच वर्षे ते राष्ट्रपति पदी होते.

डॉ सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचे विचार

“केवळ शुद्ध मन असलेली व्यक्तीच जीवनाचा आध्यात्मिक अर्थ समजू शकते. स्वतःशी प्रामाणिकपणा हा आध्यात्मिक सचोटीचा एक आवश्यक घटक आहे.”

“शिक्षक हा विद्यार्थ्यांच्या मनात वस्तुस्थिती लादणारा नाही, तर खरा शिक्षक तोच आहे जो त्याला उद्याच्या आव्हानांसाठी तयार करतो.”

“ज्ञान आपल्याला शक्ती देते, प्रेम आपल्याला परिपूर्णता देते.”

“जोपर्यंत विचारस्वातंत्र्य मिळत नाही तोपर्यंत कोणतेही स्वातंत्र्य खरे नसते. कोणत्याही धार्मिक श्रद्धा किंवा राजकीय शिकवणीने सत्याच्या शोधात अडथळा आणू नये.”

बुक्स

इंडियन फिलोसोफी, दि हिंदू व्ह्यू ऑफ लाइफ, द एथिक्स ऑफ वेदांत अँड इट्स फ्रिज पोजिशन, फिलोसोफी ऑफ रवींद्रनाथ टागोर, फिलॉसॉफी ऑफ द उपनिषद.

पुरस्कार

  • भारतातील अनेक विद्यापीठांकडून डिलीट पदवी
  • 1954 मध्ये भारतरत्न

विशेषता 

  • 5 सप्टेंबर हा त्यांचा जन्मदिन म्हणजे ‘शिक्षक दिन’ म्हणून साजरा केला जातो.

मृत्यू 

24 एप्रिल 1975 रोजी मद्रास येथे त्यांचे निधन झाले.

डॉक्टर सर्वपल्ली राधाकृष्णन Biography in Marathi

सरदार वल्लभभाई पटेल

सरदार वल्लभभाई पटेल Biography in Marathi

सरदार वल्लभाई पटेल
  • संपूर्ण नाव वल्लभभाई जव्हेरभाई पटेल
  • जन्म 31 ऑक्टोंबर 1875
  • जन्मस्थान  करमचसद जिल्हा खेडा गुजरात.
  • आई लाडबाई
  • शिक्षण 1900 मध्ये वकिलीची परीक्षा उत्तीर्ण.

Also Read

सरदार वल्लभभाई पटेल Biography in Marathi

  • 1916 मध्ये लखनऊमध्ये राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनात वल्लभभाई नी गुजरातचे प्रतिनिधित्व केले.
  • 1917 मध्ये अहमदाबाद नगरपालिकेवर निवडून आले.
  • 1917 मध्ये खेडा सत्याग्रहात त्यांनी भाग घेतला साराबंदी चळवळीचे नेतृत्व त्यांनी केले.
    सरदारांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या या आंदोलनात विजय मिळवला 1918 च्या जून महिन्यात किसान विजयोत्सव साजरा केला.
  • त्यावेळी गांधीजींनी बोलून वल्लभ भाईंना मानपत्र देण्यात आले.
  • 1919 मध्ये रोलेट अटॅक च्या विरोधासाठी वल्लभभाई अहमदाबाद मध्ये प्रचंड मोर्चा काढला.
  • 1920 मध्ये गांधीजींनी असहकार चळवळ सुरू केली या असहकार आंदोलनात चळवळीत वल्लभभाई निही आपले सर्वस्व देशाला अर्पण केले महिन्याला हजारो ची मिळकत देणारी नोकरी त्यांनी सोडली.
  • 1921 मध्ये गुजरात प्रांतीय काँग्रेस कमिटीच्या अध्यक्षपदी त्यांची निवड झाली.
  • 123 मध्ये इंग्रज सरकारने तिरंगी झेंड्याच्या बंदीचा कायदा केला वल्लभभाई नि या कायद्याविरोधात नागपूरला आले तेव्हा या लढायला अपेक्षेपेक्षा जास्त प्रतिसाद मिळाला.
  • निरनिराळ्या भागातील हजारो सत्याग्रही नागपूरला एकत्र जमले साडेतीन महिने पूर्ण निराकार आणि हा लढा चालवण्यात आला सरकारने या लढायला दडपण्याचे अयशस्वी प्रयत्न पण केले.
  • 1928 मध्ये बारडोली ला वल्लभभाई नि आपल्या नेतृत्वात शेतकऱ्यांची साराबंदी चळवळ उभी केली प्रथम वल्लभाई नी सरकारला सारा कमी करण्याची विनंती केली.
  • परंतु सरकारने त्यांच्याकडे दुर्लक्ष केले योजना बंद व नियोजनपूर्वक चळवळ सुरू केली चळवळीला दडपण्याचा अयशस्वी प्रयत्न सरकारने केला, परंतु याच वेळी मुंबई विधानसभेच्या काही सदस्यांनी आपल्या पदाचे राजीनामे दिले, परिणामी सरकारने शेतकऱ्यांना मागण्या मान्य कराव्या लागल्या.
  • बारडोलीच्या शेतकऱ्यांनी वल्लभभाई ना सरदार हा बहुमान दिला.
  • 1931 मध्ये कराची येथे झालेल्या राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनाचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषविले.
  • 1942 मध्ये भारत छोडो आंदोलनात भाग घेतल्याबद्दल त्यांना कारावास घडला.
  • 1946 मध्ये स्थापन झालेल्या मध्यवर्ती हंगामी मंत्रिमंडळात ते गृहमंत्री होते ते घटना समितीचे सदस्यही होते.
  • 15 ऑगस्ट 1947 रोजी भारत स्वतंत्र झाला स्वातंत्र्यानंतर पहिल्या मंत्रिमंडळात उपपंतप्रधान पद त्यांना मिळाले. त्यांच्याकडे गृह माहिती आणि प्रसारण तसेच घटक राज्य संबंधीचे प्रश्न ही खाते सोपविण्यात आली.
  • वल्लभभाई नी स्वातंत्र्यानंतर सुमारे सहाशे संस्थानाचे भारतात विलीनीकरण केले.
  • हैदराबाद संस्थान सुद्धा त्यांच्या पोलीस ऍक्शन मुळे 17 सप्टेंबर 1948 रोजी भारतात विलीन झाले.
  • पुरस्कार नागपूर विद्यापीठ बनारस हिंदू विद्यापीठ व उस्मानिया विद्यापीठ इत्यादींत विद्यापीठांकडून त्यांना डि.लीट ही मानाची पदवी मिळाली.
  • 1991 मध्ये मरणोत्तर भारतरत्न
  • विशेषतः सरदार भारताचा लोहपुरुष भारताच्या एकत्रीकरणाचे थोर शिल्पकार स्वतंत्र भारताचे पहिले उपपंतप्रधान व गृहमंत्री
  • मृत्यू 15 सप्टेंबर 1950 रोजी त्यांचे निधन झाले.
  • स्वातंत्र्य वेळी भारतात सुमारे 562 संस्थाने होती भारतीय एकात्मतेला हे मोठे आव्हान होते.
  • भारताचे तत्कालीन गृहमंत्री सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी संस्थानाचा  विलीनीकरणात सिंहाचा वाटा उचलला.

सरदार वल्लभभाई पटेल Biography in Marathi

  • सरदार पटेल यांचे कार्य
  • संस्थानाच्या विलीनीकरण संदर्भात भारतसरकारने केलेल्या करारानुसार सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी संस्थानिकांना भारतात सामील होण्याचे आव्हान केले.
  • संस्थानाची प्रजेची राष्ट्रीय प्रवाहात सामील होण्याची इच्छा असल्यास निदर्शनास आणून त्यांनी संस्थानिकांना आपली संस्थाने स्वतंत्र न ठेवण्याबद्दल बजावले.
  • परिणामी काळाची पावले ओळखून बहुसंख्य संस्थाने भारतीय संघराज्यात विलीन झाली.
  • अपवाद होता तो फक्त जुनागड हैदराबाद व कश्मीर या तीन संस्थानाचा.
  • जुनागड संस्थानाचे विलीनीकरण 20 फेब्रुवारी 1948
  • गुजरातच्या सौराष्ट्रातील जुनागड संस्थानातील प्रजेची भारतात सामील होण्याची इच्छा होती.
  • परंतु जुनागडच्या नवाबाने पाकिस्तानशी गुप्तपणे संबंध साधून पाकिस्तानात विलीन होण्याचा निर्णय घेतला.
  • संस्थानी प्रजेचा याविरुद्ध आंदोलन करताच नबाब पाकिस्तानात पळून गेला.
  • 20 फेब्रुवारी 1948 रोजी जनमताच्या कौलनुसार भारत सरकारने जुनागड संस्थान भारतात विलीन केले.

हैद्राबादचे विलीनीकरण 17 व 18 सप्टेंबर 1948

  • रजाकार या हिंसावादी संघटनेचा नेता कासीम रझवी याने हैदराबादच्या नबाबाला भारतात सहभागी होण्याचा सल्ला दिला.
  • पर्यायाने निजामाने भारत विरोधी धोरण स्वीकारून हैदराबाद हे स्वतंत्र राज्य घोषित करताच मध्यप्रांत व व-हाड यातील काही प्रदेश आपल्या राज्यात जोडण्याची मागणी केली.
  • जनमताचा कौलसही न जुमानता त्यांनी पाकिस्तानला वीस कोटीचे कर्ज दिले तसेच भारतीय चलन हैदराबाद मधून रद्द केले व पाकिस्तानशी संबंध जोडले.
  • रझाकारांनी जनतेवर अनन्वित अत्याचार केले.
    अखेर 13 सप्टेंबर 1948 रोजी हैदराबाद पोलिस कारवाई करावी लागली.
  • 17 सप्टेंबर 1948 रोजी निजामाने शरणागती पत्करली व हैद्राबाद भारतात विलीन करण्यात आले.
  • 1956 च्या राज्य पुनर्रचना कायद्यानुसार हैदराबाद मधील तेलगु भाषिक प्रदेश आंध्र प्रदेश कन्नड भाषिक प्रदेश कर्नाटक आणि मराठी भाषिकांचा मराठवाडा हा प्रदेश महाराष्ट्रात जोडण्यात आला.

जम्मू-काश्मीरचे विलीनीकरण 26 व 27 ऑक्टोबर 1947

  • काश्मीरचा राजा हरिसिंग याने आपले संस्थान स्वतंत्र ठेवण्याचा निर्णय घेतला.
  • पाकिस्तानी राजा हरिसिंग वर विलन करण्यासाठी दबाव आणून अनेक घुसखोर कश्मीरमध्ये पाठविले.
  • 22 ऑक्टोबर 1947 या दिवशी पाकिस्तानी सैन्य डोळ्याच्या रूपात आत घुसून आक्रमणास प्रारंभ केला.
  • या बदलत्या परिस्थितीतहरिसिंग भारत सरकारकडे मदत मागितली व 26 ऑक्टोबर 1947 रोजी सामील नाम्या वर सह्या केल्या.
  • 27 ऑक्टोंबर 1947 रोजी भारतीय सेनेने प्रति आक्रमण करून घुसखोरांना हटविले.
  • मेजर जनरल कुलवंतसिंग, मेजर जनरल थिमय्या, मेजर सोमनाथ शर्मा, ब्रिगेडियर उस्मान यांनी पराक्रम गाजवून निम्म्याहून अधिक कश्मीर मुक्त केला.
  • दरम्यानच्या काळात 1948 मध्ये पंडित नेहरूंनी कश्मीर प्रश्न यूनो कडे नेला.
  • 1 जानेवारी 1949 रोजी युद्धबंदी घोषित झाली.
  • पाकने घुसखोरी केलेला कश्मीर चा उर्वरित भाग पाकव्याप्त काश्मीर म्हणून ओळखला जातो.

फ्रेंच व पोर्तुगीज वसाहतीचे विलीनीकरण

  • भारतात फ्रेंचांची सत्ता चंद्रनगर, पुद्दुचेरी, कारिकल, माहे, येनम येथे होती.
  • 1949 50 मध्ये चंद्रनगर या वसाहतीत सार्वमत घेण्यात आले. इतरही वसाहतीत अशाच प्रकारे भारतात सामील झाल्या व भारतातील फ्रेंच सत्तेचा शेवट झाला.

गोवा मुक्तिसंग्राम

  • 1928 मध्ये डॉक्टर टी बी कुन्हा यांच्या अध्यक्षतेखाली गोवा कॉंग्रेस कमिटीची स्थापना झाली.
  • 1945 मध्ये डॉक्टर कुन्हा यांनी गोवा युथ लीग ही संस्था मुंबई स्थापन केली.
  • 1940 मध्ये डॉक्टर कुन्हा यांनी गोव्यात भाषणबंदीचा हुकूम मोडल्याबद्दल त्यांना आठ वर्षाचा तुरंग वासाची शिक्षा झाली.
  • जून 1946 मध्ये डॉक्टर राम मनोहर लोहिया गोव्यातून हद्दपार करण्यात आले.
  • 1948 मोहन रानडे मूळ नाव मनोहर आपटे यांनी गोव्यातील पोर्तुगीजांनी विरुद्ध सशस्त्र लढा दिला त्यांना 1960 पर्यंत गोव्यात व त्यानंतर बारा वर्षे पोर्तुगालमधील तुरुंगात ठेवण्यात आले.
  • 21 जुलै 1954 गोवामुक्ती आघाडीच्या स्वयंसेवकांनी दादरा परिसर पोर्तुगिजांच्या बंधनातून मुक्त केला (चळवळीचे नेते फ्रांसिस व वामन सरदेसाई)
  • 28 जुलै 1954 आझाद गोमंतक दल व गोवन्स पिपल्स पार्टीयांनी स्थानिक वारली नागरिकांच्या साह्याने नगर-हवेली वर हल्ला चढविला व नगर-हवेली स्वतंत्र केले.
  • 19 सप्टेंबर 1961 रोजी गोवा मुक्त झाला.

सरदार वल्लभभाई पटेल Biography in Marathi

सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी

सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी (biography in marathi)

सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी Biography in Marathi संपूर्ण नाव सुरेंद्रनाथ दुर्गाचरण बॅनर्जी जन्म 10 नोवेंबर 1848 जन्मस्थान कलकत्ता,  वडिलांचे नाव दुर्गाचरण, शिक्षण B.A परीक्षा उत्तीर्ण I.C.S परीक्षा उत्तीर्ण.

कार्य 1871 मध्ये I.C.S परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर सुरेंद्र नाथांची सिल्हेट सध्या बांगलादेशात सहाय्यक दंडाधिकारी म्हणून या पदावर नेमणूक करण्यात आली.

1873 मध्ये त्यांचा विरुद्ध काही खोटे आरोप लावले होते त्याकरिता चौकशीसाठी एक आयोग स्थापन करण्यात आला त्यांना स्वतःचे म्हणणे मांडण्याची संधी न देताच आयोगाने त्यांना नोकरीतून काढले.

सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी (biography in marathi)

आपल्यावर झालेल्या अन्यायाची दाद मागण्याकरिता त्यांनी इंडिया ऑफिस कडे अपील केले पण ते फेटाळले गेले तेव्हा त्यांनी बॅरिस्टर होण्याचे ठरवले पण तेथेही त्यांना मनाई करण्यात आली.

1875 मध्ये भारतात परत येताच ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांनी त्यांची मेट्रोपोलिटिअन कॉलेजात इंग्रजीचे प्राध्यापक म्हणून नेमणूक केली.

कॉलेजमध्ये विद्यार्थ्यांना शिकवताना ते त्यांच्या मनात देशभक्ती व ब्रिटिशविरोधी भावना जागृत करण्याचा जाणीवपूर्वक प्रयत्न करीत.

1876 मध्ये स्थापन झालेल्या इंडियन असोसिएशन मध्ये त्यांचा मोठा सहभाग होता.
जेव्हा सिव्हिल सर्व्हिसेसच्या परीक्षेकरिता वयाची अट 21 वर्ष होऊन 19 वर्षा वरण्याच्या सरकारने निर्णय घेतला होता तेव्हा इंडियन असोसिएशनने मोठ्या प्रमाणावर या निर्णयाचा विरोध केला.

1876 मध्ये ते कलकत्ता महानगरपालिकेवर निवडून आले.

1882 मध्ये बॅनर्जी आणि स्वतःचीच एक शाळा स्थापन केली कालांतराने ते शाळा रीपण कॉलेज म्हणून प्रसिद्ध झाली.

सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी यांनी बंगाली नावाचे वृत्तपत्र काढून त्यातून त्यांनी जनजागृती केली.

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या उभारणीत त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता.

काँग्रेसच्या पहिल्या अधिवेशनात मुंबईला काँग्रेसचे सदस्यत्व त्यांनी स्वीकारले होते.

1895 साली पुण्यात भरलेल्या 1902 साली अहमदाबाद येथे भरलेल्या काँग्रेस अधिवेशनाचे अध्यक्ष होते.

पुढे इंडियन असोसिएशन राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये विलीन करण्याचे उदारमान त्यांनी दाखवले.

1905 मध्ये बंगालची फाळणी सरकारने करण्याचे ठरवता सुरेंद्रनाथ यांनी जनलोक जनजागृती करून त्यांच्याविरुद्ध प्रचाराचे रान उठवले त्यामुळे त्यांना अखिल भारतीय नेते, भारतीय तरुणांचे नेते असे म्हटले जाऊ लागले.

सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी बंगालची फाळणी बाबत लिहितात बंगालच्या विभाजनाची कल्पना आमच्या वर बॉम्ब पडावी अशी पडली त्यामुळे आमचा भयंकर अपमान करण्यात आला आहे असे आम्हाला वाटते या योजनेद्वारे बंगाली भाषिक जनतेत विकास होणाऱ्या आत्मसन्मान आणि एकात्मतेवर भयंकर आघात करण्यात आला आहे असे आम्हाला वाटत आहे.

1918 मध्ये मुंबईत काँग्रेस अधिवेशनात मतभेद झाले.

सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी आणि त्यांचा गट काँग्रेस मधून बाहेर पडला त्याच वर्षी त्यांनी इंडियन नॅशनल लिबरल फेडरेशनची स्थापना केली, त्यांचे अध्यक्ष ते झाले.

नंतर पार पडलेल्या निवडणुकीमध्ये ते निवडून आले स्थानिक स्वशासनाचे ते मंत्री बनले.

टायटल
सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी यांना इंग्रज सरकारने सर ही पदवी दिली होती.

सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी हे आयसीएस परीक्षा उत्तीर्ण होणारे पहिले भारतीय होते.

भारतीय राष्ट्रवादाचे जनक म्हणून त्यांना ओळखले जाते.
मृत्यू 6 ऑगस्ट 1945 रोजी त्यांचे निधन झाले.

Also Read

सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी (biography in marathi)

error: Content is protected !!