लालबहादूर शास्त्री

लालबहादूर शास्त्री Biography in Marathi 10 जानेवारी 1966 रोजी त्यांचे निधन झाले 1966 मध्ये मरणोत्तर भारतरत्न.

लालबहादूर शास्त्री

  • संपूर्ण नाव लालबहादूर शारदाप्रसाद श्रीवास्तव
  • जन्म 2 ऑक्टोंबर 1904
  • जन्मस्थान मोगलसराई (जिल्हा वाराणसी उत्तर प्रदेश)
  • वडील शारदाप्रसाद
  • आई रामदुलारीदेवी
  • शिक्षण काशी विद्यापीठातून तत्त्वज्ञान विषय घेऊन शास्त्री ही पदवी त्यांनी मिळवली.
  • विवाह ललितादेवी सोबत

लालबहादूर शास्त्री Biography in Marathi

लालबहादूर शास्त्री

  • संपूर्ण नाव लालबहादूर शारदाप्रसाद श्रीवास्तव
  • जन्म 2 ऑक्टोंबर 1904
  • जन्मस्थान मोगलसराई (जिल्हा वाराणसी उत्तर प्रदेश)
  • वडील शारदाप्रसाद
  • आई रामदुलारीदेवी
  • शिक्षण काशी विद्यापीठातून तत्त्वज्ञान विषय घेऊन शास्त्री ही पदवी त्यांनी मिळवली.
  • विवाह ललितादेवी सोबत

लबहादूर शास्त्री Biography in Marathi

  • 1920 मध्ये गांधीजींनी सुरू केलेल्या असहकार चळवळीत लालबहादूर शास्त्रींनी कॉलेजात असतानाच भाग घेतला व कारावासही भोगला.
  • 1927 मध्ये लालबहादूर शास्त्री लोकसेवक मंडळाचे सदस्य बनले.
  • 1930 मध्ये लालबहादूर शास्त्रींनी कायदेभंगाच्या चळवळीत भाग घेतला त्यामुळे त्यांना अडीच वर्षाची शिक्षा होऊन तुरुंगात डांबण्यात आले.
  • लालबहादूर शास्त्री यांनी आपले मनमिळावू आणि साधेपणा यामुळे लोकांना आपलेसे केले.
  • पक्षांमधील भांडणे ते मीट्वीत.
  • गांधीजींनी 1942 मध्ये सुरू केलेल्या छोडो भारत स्वातंत्र्य आंदोलनात तेही काही काळ भूमिगत राहून त्यांनी चळवळीला मार्गदर्शन केले.
  • 1946 मध्ये उत्तर प्रदेश विधिमंडळावर निवडून येऊन मंत्री झाले.
  • 1952 साडी ते पंडित नेहरूंच्या मध्यवर्ती मंत्रिमंडळात रेल्वेमंत्री झाले.
  • 1956 मध्ये केरळ प्रांतात अरियालुर येथे हे एक प्रचंड रेल्वे अपघात झाला त्या अपघातात दीडशे माणसे मरण पावली ती वार्ता ऐकताच शास्त्रींना खूप दुःख झाले.
  • त्याची नैतिक जबाबदारी स्वीकारून शास्त्रींनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला.
  • 1957 मध्ये लोकसभा निवडणुकात लालबहादूर शास्त्रींनी काँग्रेसला विजय मिळवून दिला ते स्वतः अलाहाबाद मतदार संघातून निवडले गेले आणि दळणवळण खात्याचे मंत्री झाले.
  • त्यावेळी झालेल्या पोस्ट खात्याचा संपत यांनी मिटवला.
  • पुढे मंत्रिमंडळ बदल झाला शास्त्रींना व्यापार आणि उद्योग खाते मिळाले. त्यामध्ये सुद्धा त्यांनी आपल्या कार्याचा ठसा उमटविला.

लालबहादूर शास्त्री Biography in Marathi

  • 1960 ते 1961 मध्ये गोविंद वल्लभ पंत गेल्यावर पंडित नेहरूंनी शास्त्रीय वर ग्रह मंत्रीपदाची जबाबदारी सोपवली.
  • 1962 मध्ये झालेल्या निवडणुकीतही ते परत लोकसभेवर निवडून आले आणि गृहमंत्री झाले.
  • पंडित नेहरूंच्या निधनानंतर 1964 मध्ये लोकांनी लालबहादूर शास्त्री यांना पंतप्रधान केले.
  • 1965 मध्ये शास्त्रीजी पंतप्रधान असताना पाकिस्तानने कश्मीर गिळंकृत करण्यासाठी त्या भागावर आक्रमण केले. पण त्यांच्या आदेशानुसार भारतीय सैन्याने पाकिस्तानचे पुरते कंबरडे मोडले याच वेळी शास्त्रींनी किसानांना आणि जवानांना जय जवान जय किसान ही घोषणा दिली.
  • युनोने युद्धबंदीचा आदेश दिला रशियाचे पंतप्रधान कोसिजिन यांनी शास्त्रींना आणि आयुबखांनना वाटाघाटीसाठी ताश्कंदला बोलावले.
  • तेथे वाटाघाटी होऊन चर्चा होऊन 10 जानेवारी 1966 ला 4 वाजता शास्त्री आणि आयुबखान यांनी कोसिजिन ना साक्षी ठेवून करारावर सह्या केल्या याला ताश्कंद करार असे म्हणतात.
  • त्याच दिवशी हृदयविकाराच्या झटक्यामुळे त्यांचे निधन झाले.

पुरस्कार Biography in Marathi

1966 मध्ये मरणोत्तर भारतरत्न

मृत्यू Biography in Marathi

10 जानेवारी 1966 रोजी त्यांचे निधन झाले.

लालबहादूर शास्त्री Biography in Marathi

Vinayak Damodar Savarkar

आजच्या आर्टिकल मध्ये आपण Swatantryaveer Vinayak Damodar Savarkar बद्दल माहिती घेणार आहोत यांनी आपल्या जीवनामध्ये कशाप्रकारे भारतासाठी काम केले याचा आढावा आपण थोडक्यात येणार आहोत.

Vinayak Damodar Savarkar Biography in Marathi

Contents
1. Early life
2. Arrest in London and Marseille
3. Restricted freedom in Ratnagiri
4. Leader of the Hindu Mahasabha
5. Books
6. Biography
7. Death

Vinayak Damodar Savarkar Biography in Marathi

Vinayak Damodar Savarkar

संपूर्ण नाव विनायक दामोदर सावरकर

जन्म 28 मे 1883

जन्मस्थान भगूर (जिल्हा नाशिक महाराष्ट्र)

वडील दामोदर, आई राधाबाई

विवाह माई सोबत 1901

शिक्षण 1905 मध्ये मुंबई विद्यापीठातून B.A ची पदवी संपादन.

1906 मध्ये कायद्याचे शिक्षण घेण्यासाठी इंग्लंडला गेले परीक्षेत उत्तीर्ण होऊनसुद्धा क्रांतिकारक असल्याने बॅरिस्टरची पदवी देण्यात विलंबन करण्यात आले.

कार्य Biography in Marathi

  • शालेय शिक्षण घेत असताना सावरकरांनी 1900 मध्ये मित्रमेळा नावाची संघटना स्थापन केली.
  • पुढे 1904 मध्ये मित्रमेळा चे अभिनव भारत ह्या संघटनेत रूपांतर झाले.
  • 1905 मध्ये बंगालची फाळणी विरुद्ध स्वदेशी बहिष्काराची चळवळ सुरु झाली त्यावेळी विनायक सावरकरांनी पुण्याला गाडीभर विदेशी कपडे जमून त्यांची मिरवणूक काढून संभाजी पुलाजवळ विदेशी कपड्यांची प्रचंड होळी केली येथे लोकमान्य टिळक शिवरामपंत परांजपे आणि स्वतः सावरकर यांची स्फूर्तीदायक भाषणे झाली.
  • 1906 मध्ये श्यामजी कृष्ण वर्मा यांचे शिष्यवृत्ती घेऊन वेस्ट होण्यासाठी ते इंग्लंडला गेले.
  • लंडनच्या इंडिया हाऊस मध्ये भारतीय क्रांतिकारकाच्या सभा होऊ लागल्या त्या सभेचे आयोजन सावरकर स्वतः करू लागले सशस्त्र जमविण्याचे मोहीम शस्त्र बनवण्याचे तंत्र भारतात गुप्तपणे पिस्तूल पाठविणे इत्यादी कार्यामुळे इंडिया हाउस भारतीय क्रांतिकारकांच्या चळवळीचे केंद्र बनले.
  • सावरकरांनी याकाळात जोसेफ या नावाचे मोजिनी या इटालियन देशभक्ताचे चरित्र 1857 चे भारतीय स्वातंत्र्य समोर इत्यादी महत्त्वपूर्ण ग्रंथ लिहिले.
  • 1907 मध्ये जर्मनीत आंतरराष्ट्रीय सोशालिस्ट काँग्रेस भरली.
  • सावरकरांच्या प्रेरणेने मादाम कामा गेल्या व भारताचे तीन रंगी स्वतंत्र ध्वज त्यांनी तेथे प्रथम फडकविला या ध्वजावर तांबड्या केसरीहिरव्या रंगाचे तीन आडवे पट्टे होते मधल्या पट्ट्यावर वंदे मातरम हे शब्द लिहिले होते वरच्या पट्ट्यावर आठ कमळे होती व तळाच्या पट्ट्यावर सूर्य व चंद्रकोर काढली होती.

Vinayak Damodar Savarkar Biography in Marathi

  • रशियन क्रांती कारण कडून बॉम्ब तयार करण्याची विद्या शिकण्यासाठी त्यांनी हेमचंद्र दास आणि सेनापती बापट यांना फ्रान्सला पाठविले त्यांच्यामार्फत ही विद्या भारतात आली.
  • इकडे नाशिकला त्यांचे वडील बंधू गणेशपंत उर्फ बाबा सावरकर यांना अभिनव भारताच्या मित्र मेळाव्यातील देशभक्ती पर गीताबद्दल 1909 स*** जन्मठेपेची शिक्षा जॅक्सन या इंग्रज न्यायाधीशाने सुनावली.
  • या शिक्षेचा बदला घेण्यासाठी अनंत लक्ष्मण कान्हेरे या युवकाने नाशिक येथे जॅक्सनची हत्या केली भारत सरकारने अभिनव भारत संघटनेची संबंधित असलेल्या लोकांना अटक करण्यास सुरुवात केली त्यांच्या हत्येचा संबंध सरकारने विनायक दामोदर सावरकर चिंचवडला सावरकरांना लंडनला पकडून मोरिया बोटीतून भारतात पाठविण्यात आले.
  • वाटेत फ्रान्समधील मार्सेलिस बेटा जवळ त्यांनी बोटीतून समुद्रात उडी मारली आणि फ्रान्स किनारा गाठला.
  • पण या फ्रेंच पोलिसांनी त्यांना आश्रय देणे ऐवजी इंग्रजांच्या ताब्यात दिले सावरकरांची ही उडी त्रिखंडात गाजली.
  • भारतात सावरकरांना आणून त्यांच्यावर खटला भरण्यात आला न्यायालयाने त्यांना पन्नास वर्षाची दोन जन्मठेपेची संमिश्र कारावासाची शिक्षा सुनावली.
  • ती भोगण्यासाठी त्यांना अंदमान ला पाठवण्यात आले. तेथे त्यांना अमानुष शिक्षा भोगावी लागली सुरुवातीला वर्षभरअंधार कोठडीत ठेवण्यात आले त्यानंतर हाता पायात बेड्या ठोकून अंदमान येथे तुरुंगात टाकण्यात आले.

Vinayak Damodar Savarkar Biography in Marathi

  • तुरुंगात त्यांच्यावर अनेक बंधने होती आणि रात्र दिवस कष्टाची कामे करावी लागत होती तरी पण अशा परिस्थितीतही सावरकरांनी विविध प्रकारची साहित्यनिर्मिती केली त्याच बरोबर तुरुंगात असताना त्यांनी शुद्धीकरणाची चळवळ सुरू केली होती.
  • 1924 मध्ये सावरकरांना रत्नागिरीत स्थान बंद म्हणून ठेवण्यात आले राजकारणात भाग घ्यायचा नाही रत्नागिरी जिल्ह्याच्या हद्दीत राहायचे या अटीवर त्यांची सुटका झाली तेरा वर्षे हिंदूसंघटन अस्पृश्यतानिवारण शुद्धीकरण या चळवळी केल्या.
  • रत्नागिरी सर्वांना खुले असलेले पतितपावन मंदिर उभारले.
  • 1937 मध्ये सावरकरांची मुक्ता झाली आणि त्याच वर्षी हिंदुमहासभेचे अध्यक्ष म्हणून त्यांची निवड झाली.
  • 1938 मध्ये मुंबई येथे भरलेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपदही त्यांनी भूषविले.
  • दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात त्यांनी सैनिकीकरण्याची चळवळ केली तिचा फायदा आझाद हिंद सेनेला झाला.
  • त्या सेनेचे निर्माते नेताजी सुभाष चंद्र बोस सावरकरांना भेटायला मुंबईला आले होते.
  • 15 ऑगस्ट 1947 रोजी भारत स्वतंत्र झाला आपण ज्यासाठी झगडलो ते भारताचे स्वातंत्र्य याच देही याची डोळा पाहायला मिळाल्याबद्दल त्यांना डोळ्यात आनंदाश्रू आले सावरकर हे अखंड भारताचे पुरस्कर्ते होते.
  • देशाच्या फाळणीला त्यांचा  विरोध होता.
  • पाकिस्तानचा निर्मितीबद्दल त्यांनी काँग्रेसला जबाबदार धरले होते.
  • 10 मे 1952 रोजी पुण्याला त्यांनी अभिनव भारत हे संस्था विसर्जित करून टाकली कारण तिचा स्वातंत्र्य मिळवणे हा हेतू साध्य झाला होता.

Books Biography in marathi

माझी जन्मठेप अठराशे सत्तावन चे भारतीय स्वातंत्र्य समर, जोसेफ मझानी चरित्र हिंदू पदपादशाही काळेपाणी संन्यस्त खडग हिंदीत व इत्यादी ग्रंथ तसेच ‘कमला’  हा काव्यग्रंथ.

Later life Biography in marathi

  • सन्मान नागपूर विद्यापीठाद्वारे डि. लिट पदवी.
  • विशेषतः भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात सावरकरांनी बजावलेल्या महान कामगिरीबद्दल त्यांना स्वातंत्र्यवीर म्हणून गौरविले जाते.

Death Biography in Marathi

मृत्यू 26 फेब्रुवारी 1966 रोजी त्यांचा मृत्यू झाला.

Also Read

Vinayak Damodar Savarkar Biography in Marathi

बिपिन चंद्र पाल

बिपिन चंद्र पाल Biography in Marathi

संपूर्ण नाव: बिपिन चंद्र रामचंद्र पाल
जन्म: 7 नोव्हेंबर 1858
जन्मस्थान: Sylhet District, सिल्लोड जवळील खेडे गावात सध्या बांगलादेशात.
वडील: रामचंद्र
शिक्षण: मॅट्रिकची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर समाज सुधारकडे वाचल.
विवाह: दोन वेळा हिली पत्‍नी वारल्यानंतर विधवेशी विवाह.

बिपिन चंद्र पाल कार्य 

वयाच्या 16 वर्षी बिपीन चंद्र यांनी ब्राह्मो समाजात प्रवेश केला.
 
1876 मध्ये शिवनाथ शास्त्रींनी पाल यांचा ब्राह्मो समाजाची दीक्षा दिली.
 
मूर्तीपूजा मानणाऱ्या ब्राह्मण समाजाचे अनुयायी होणे म्हणजे अर्धे ख्रिश्चन होणे असे जुन्या विचारांचे लोकांचे म्हणणे होते. ही सर्व माहिती रामचंद्र पाल यांना कळली ते चिडले त्यांनी मुलाचे संबंध तोडले ब्राह्मो समाजाचे काम ते अत्यंत निष्ठेने करत असत.
 
कटक, म्हैसूर, व सिल्व्ही या ठिकाणी त्यांनी शिक्षकाची नोकरी केली.
भारतीय समाजाची प्रगती शिक्षणामुळे होईल असे त्यांचे मत होते.
 
1880 मध्ये बिपीन चंद्र यांनी सिलिकेट याठिकाणी ‘परीदर्शक’ नावाचे ‘बंगाली वृत्तपत्र’ प्रकाशित केले.
 
तसेच कलकत्ता येथे आल्यावर तेथील ‘बंगाल पब्लिक ऑपिनियन’ च्या संपादकाच्या मंडळ त्यांनी प्रवेश घेतला.
 
1878 मध्ये बिपीन चंद्र यांनी ‘राष्ट्रीय काँग्रेसच्या मद्रास अधिवेशनात’ पहिल्यांदा भाग घेतला शस्त्रबंदी कायद्याविरुद्ध त्याठिकाणी भाषण उत्तेजन पूर्ण आणि प्रेरक ठरले.

बिपिन चंद्र पाल biography in marathi

1878 ते 88 मध्ये त्यांनी लाहोरच्या ‘ट्रिब्यून’ संपादन केले.
 
1900 मध्ये बिपिन चंद्र पाल पाश्चात्त्य व भारतीय तत्वज्ञान याच्या तुलनात्मक अभ्यास करण्यासाठी इंग्लंडला गेले तेथेच असलेल्या भारतीयांसाठी स्वराज्य नावाचे मासिक सुरू केले.
 
1901 ला इंग्लंड होऊन आल्यानंतर कलकत्त्याहून ते ‘न्यू इंडिया’ नावाचे साप्ताहिक चालू लागले.
 
1905 मध्ये गव्हर्नर जनरल लॉर्ड कर्झन याने बंगालची फाळणी केली.
 
लोकमान्य टिळक, लाला लजपत राय, जहाल नेत्यांच्या समवेत त्यांनीया फाळणीस विरोध केला देशभर जनजागृती केली होती की ब्रिटिश सरकारविरुद्ध सर्व देशभर आंदोलन सुरू झाले यातूनच भारतीय राजकारणात लाल-बाल-पाल त्रिमूर्ती उदयास आली.
 
1907 च्या ऑक्टोंबर महिन्यात अरविंद घोष यांना घोषा विरुद्ध जो राजद्रोहाचा खटला चालला होता त्यात न्यायालयाने बिपिंचंद्राना साक्षी करिता बोलावले असता त्यांनी स्वाभिमान पूर्वक नकार दिला तेव्हा त्याच्या अवमान केल्याच्या आरोपावरून त्यांना सहा महिन्यांची शिक्षा देण्यात आली तसेच याच वर्षी वंदे मातरम संपादनाचे कार्य त्यांनी केले.
 
बिपिन चंद्र पाल विविध वृत्तपत्रातून जहाल लेख लिहीत असत त्यांच्या ब्रिटिश विरोधी लेखनामुळे सरकार त्यांना हद्दपार करण्याचा विचार करत होते पण त्यांनी 1908 ते 1911 पर्यंत स्वतःची हद्दपारी पत्कारली होते इंग्लंडला जाऊन राहिले.
 
1916 मध्ये लोकमान्य टिळकांचा होमरूल शिष्टाचार मंडळा सोबत ते विलायतेस येथेच गेले.
 
जेव्हा भारतीय राजकारणाची सूत्र महात्मा गांधींच्या हातात आली त्यावेळेपासून विपिन चंद्राचा भारतीय राजकारणाशी संबंध हळूहळू कमी होत गेला त्यांनी 1921 मध्ये काँग्रेसचा त्याग केला.
 

ग्रंथसंपदा

भारतीय राष्ट्रवाद

विशेषतः

लाल-बाल-पाल या त्रिमूर्तींपैकी एक

मृत्यु

20 मे 1932 रोजी त्यांचे निधन झाले.

Also Read

बिपिन चंद्र पाल Biography in Marathi

error: Content is protected !!